Mèo Sphynx (mèo không lông)

Mèo Sphynx ngày nay đến từ một đột biến tự nhiên năm 1966: một cô mèo nhà ở Toronto, Canada, sinh ra một mèo con không lông ^[1]. TICA ghi lại tên chú mèo này là Prune, vì làn da nhăn nheo ^[2]. Gen không lông là gen lặn, nên suốt khoảng 30 năm người nhân giống lai mèo không lông với mèo có lông rồi lai ngược lại để xây dựng một quần thể đa dạng di truyền ^[1]. Năm 1975, hai chú mèo cùng đột biến sinh ra ở Minnesota (Mỹ), được đặt tên Epidermis và Dermis. Chúng được lai với mèo Mỹ lông ngắn và Devon Rex rồi nhập vào quần thể Sphynx ^[1]. Nghiên cứu di truyền sau này xác định đột biến không lông của Sphynx nằm trên gen KRT71, cùng gen với đột biến lông xoăn của Devon Rex ^[3]. CFA nhận đăng ký giống năm 1998 và cho thi championship từ năm 2002 ^[1].

• Dáng người: cỡ trung bình, chắc, xương khỏe, cơ phát triển, bụng tròn như "vừa ăn no" ^[1].
• Đầu: hình nêm cải biên, gò má cao, nhiều nếp nhăn trên đầu khiến mèo trông như đang lo lắng hay tò mò ^[1].
• Tai và mắt: tai rất to như tai dơi; mắt hình quả chanh ^[1].
• Da và lông: trông như không lông nhưng thường có lông tơ rất mịn; có chút lông ngắn ở mũi, tai, đuôi. Mức độ trụi lông khác nhau giữa các cá thể và có thể thay đổi theo mùa, hormone ^[1].
• Chân: đệm chân dày, ngón chân dài như ngón tay ^[1].
• Màu: màu và hoa văn hiện trên sắc tố da. TICA công nhận ở cả bốn nhóm: truyền thống, colorpoint, mink và sepia ^[2].
• Cân nặng: khoảng 2,7–5,4 kg theo TICA ^[2].

Mèo Sphynx tò mò, hướng ngoại, rất thông minh và chẳng hề nhút nhát ^[1]. Chúng "nói" rõ nhu cầu của mình, chủ yếu là đòi chú ý hoặc đòi ăn, và lẽo đẽo theo chủ khắp nhà ^[1]. Mèo Sphynx thích dính lấy người để sưởi ấm hàng giờ, nhiều con chui chăn ngủ cùng chủ ^[1][2]. Chúng được trẻ em yêu thích, nhưng trẻ cần đủ lớn để hiểu da mèo mỏng, không hợp chơi mạnh tay ^[1]. Giống này thích có bạn mèo khác và không hợp bị bỏ một mình lâu; có thể cân nhắc nuôi một cặp ^[1].

• Tắm: da tiết nhiều dầu nên cần tắm định kỳ ^[1]. TICA lưu ý tắm quá nhiều có thể làm da tiết dầu nhiều hơn; tắm bằng dầu gội dịu nhẹ vài tháng một lần thường là đủ ^[2]. Hỏi người nhân giống hoặc bác sĩ thú y để có lịch phù hợp.
• Tai, móng, mắt, răng: tai không có lông nên ráy tai tích tụ, cần vệ sinh nhẹ nhàng hằng tuần. Cắt móng hằng tuần, lau mắt và chăm răng ^[2].
• Giữ ấm và tránh nắng: da dễ bị cháy nắng và mèo dễ bị lạnh ^[2]. Ở Việt Nam, tránh để mèo nằm phơi nắng gắt bên cửa sổ.
• Ăn uống: mèo Sphynx chuyển hóa nhanh và ăn nhiều hơn mèo có lông trung bình, nhưng vẫn cần theo dõi cân nặng ^[2].
• Dị ứng: không thể coi là mèo ít gây dị ứng, dù một số người dị ứng chịu được ^[1][2].

• Bệnh cơ tim phì đại (HCM): CFA và TICA đều nêu bệnh này. TICA khuyến nghị siêu âm tim sàng lọc do bác sĩ thú y tim mạch thực hiện, cả với người nhân giống lẫn người nuôi ^[1][2].
• Các vấn đề CFA nêu riêng cho giống: bệnh hô hấp ở mèo con do thiếu lông, bệnh cơ di truyền, tiêu hóa nhạy cảm, bệnh da urticaria pigmentosa và bệnh nha chu ^[1].
• Tuổi thọ: bảng sống từ dữ liệu thú y ở Anh ước tính tuổi thọ kỳ vọng lúc mới sinh của mèo Sphynx khoảng 6,7 năm, thấp nhất trong 12 giống được phân tích, với khoảng tin cậy rộng (4,5–8,8 năm) ^[4]. TICA ước tính 7–15 năm ^[2].

Hãy hỏi người nhân giống về kết quả siêu âm tim của bố mẹ mèo, và tham khảo bác sĩ thú y cho mọi vấn đề cụ thể.

Đừng nhầm với…

• Mèo Mau Ai Cập: giống có lông, lông đốm tự nhiên ^[6]. Mèo Sphynx chỉ lấy tên theo tượng Nhân sư Ai Cập ^[2].
• Mèo Devon Rex: lông xoăn ngắn, không trụi; đột biến nằm trên cùng gen KRT71 với Sphynx ^[3].
• Peterbald, Don Sphynx: các giống không lông khác, được FIFe công nhận riêng ^[5].

• Mèo không lông đầu tiên (1966) tên là Prune, vì làn da nhăn nheo ^[2].
• Hai chú mèo không lông ở Minnesota năm 1975 được đặt tên Epidermis và Dermis ^[1].
• Sờ vào mèo Sphynx có cảm giác như da lộn ấm hay quả đào mịn ^[1].