Mèo ta (mèo nhà Việt Nam)

Mèo nhà có mặt ở châu Á từ rất sớm. Một nghiên cứu di truyền quy mô lớn năm 2008 đã lấy mẫu 20 con mèo không thuần chủng ở Việt Nam để so sánh với mèo khắp thế giới. Kết quả cho thấy mèo châu Á tách nhánh từ sớm và phát triển khá biệt lập, còn các giống mèo Đông Nam Á như Xiêm hay Korat được phân cụm gần với mèo lấy mẫu ở Việt Nam ^[2]. Nói cách khác, mèo ta là một phần của "kho gen" mèo Đông Nam Á, kho gen mà một số giống thuần nổi tiếng cũng bắt nguồn từ đó.

Chưa có tài liệu đáng tin nào xác định mèo đến Việt Nam từ khi nào. Catopidia sẽ cập nhật khi có nguồn tốt hơn.

Mèo trong 12 con giáp

Người Việt đón năm Mão là năm con Mèo, trong khi Trung Quốc, Hàn Quốc hay Nhật Bản gọi là năm con Thỏ ^[3][5]. Hiện chưa có lời giải thích chính thức. Các nhà nghiên cứu văn hóa đưa ra vài giả thuyết:

• Chữ "Mão" (卯) trong địa chi đọc gần với "mèo" ^[3][4].
• Mèo là "đồng minh" bắt chuột của nhà nông trồng lúa ^[5].
• Thỏ vốn không phổ biến trong đời sống người Việt ^[3].

Một số văn bản cổ của Việt Nam vẫn nhắc tới con thỏ, nên thời điểm "đổi" sang con mèo vẫn là câu hỏi mở ^[4].

Vì không có chuẩn giống nên không thể nói mèo ta "phải" trông thế nào. Đa số mèo ta lông ngắn. Người nuôi thường gọi tên theo màu lông: mèo mướp (vằn), mèo vàng, mèo mun (đen tuyền), mèo trắng, nhị thể (hai màu) và tam thể (ba màu) ^[1]. Kích thước và cân nặng thay đổi tùy cá thể, chế độ ăn và điều kiện sống.

Tính cách mèo ta phụ thuộc vào từng con, vào việc nó được tiếp xúc với người từ nhỏ hay không, và vào môi trường sống. Có con quấn chủ, có con độc lập. Catopidia không gán cho mèo ta một "tính cách giống", vì làm vậy không có cơ sở.

Mèo ta cần đúng những gì mọi con mèo cần: thức ăn phù hợp với tuổi, nước sạch, khay cát sạch, chỗ cào móng, đồ chơi và nơi leo trèo. Theo International Cat Care, mèo chỉ sống trong nhà ít bị tai nạn xe cộ và ít lây bệnh truyền nhiễm từ mèo khác hơn ^[8], nên cân nhắc nuôi trong nhà hoặc cho ra ngoài có kiểm soát. Dù nuôi kiểu nào, iCatCare vẫn khuyên gắn chip, triệt sản, tiêm phòng và tẩy giun, trị ve rận định kỳ ^[8]. Xem thêm các bài trong mục Nuôi mèo.

Không có bệnh di truyền nào được ghi nhận là đặc trưng cho "mèo ta" như một nhóm. Mèo ta vẫn có thể mắc các bệnh chung của mèo nhà. Một nghiên cứu lớn tại Anh (gần 8.000 con mèo) cho thấy mèo không triệt sản và mèo có cân nặng không lý tưởng (quá gầy hoặc quá béo) có tuổi thọ ngắn hơn ^[7]. Chưa có số liệu tuổi thọ riêng cho mèo ta ở Việt Nam.

Mọi vấn đề sức khỏe cụ thể, hãy tham khảo bác sĩ thú y.

Đừng nhầm với… Mèo ta không phải Mèo Anh lông ngắn hay Mèo Xiêm. Đó là các giống thuần có chuẩn giống, dù ngoài đời nhiều chú mèo ta cũng có bộ lông giống chúng.

• Việt Nam là một trong số rất ít nơi có năm con Mèo trong 12 con giáp ^[3][5].
• Các giống mèo Đông Nam Á được phân cụm di truyền gần với mèo không thuần chủng lấy mẫu ở Việt Nam ^[2].