Mèo Ba Tư (Persian)

Tên giống lấy theo Ba Tư, nơi được cho là quê hương của giống, nhưng không ai biết chính xác mèo Ba Tư đến Tây Âu bằng cách nào ^[1]. Năm 1626, thương nhân người Ý Pietro della Valle mang từ Ba Tư về một chú mèo lông dài, dày, khác hẳn mèo Angora Thổ Nhĩ Kỳ đến châu Âu cùng thời. Hai dòng được cho lai với nhau để tạo ra mèo chắc khỏe, mũi ngắn, lông mượt và dày ^[1]. Khi các triển lãm mèo bắt đầu đầu thế kỷ 20, mèo Ba Tư nhanh chóng trở thành giống thống trị. Những con đầu tiên tới Mỹ vào cuối thập niên 1880, và mèo Ba Tư là một trong sáu giống nền móng của CFA năm 1906 ^[1]. FIFe cũng công nhận giống này từ năm thành lập 1949 ^[6].

• Dáng người: chắc nịch kiểu "cobby", ngực rộng, cơ bắp. Chân ngắn, xương to như "thân cây nhỏ"; đuôi ngắn và xù ^[1].
• Đầu: tròn, to, mũi ngắn, tẹt và rộng; nhìn nghiêng thấy trán, mũi, cằm gần như thẳng hàng ^[1].
• Mắt và tai: mắt to tròn đặt xa nhau; tai nhỏ ^[1].
• Lông: dài, dày, làm mềm đường nét và tăng vẻ tròn trịa ^[1].
• Màu: rất nhiều màu, được CFA chia thành bảy nhóm thi đấu: màu đơn, vằn, bạc và vàng, shaded và khói, nhiều màu, tam thể và hai màu, và Himalaya (colorpoint) ^[1].
• Cân nặng: mèo trưởng thành tại các phòng khám ở Anh nặng trung bình 3,9 kg ^[2].

Mèo Ba Tư thích chơi nhưng điềm đạm. Chúng có thể đuổi theo đồ chơi khi được rủ, nhưng thường hài lòng nhất khi được chủ quan tâm, vuốt ve ^[1]. Đây không phải giống thích leo bàn bếp hay trèo rèm; mèo Ba Tư thích bốn chân trên mặt đất ^[1]. Tính tình ôn hòa và gắn bó giúp chúng hợp với trẻ em mọi lứa tuổi và sống hòa thuận với thú cưng khác ^[1]. Vì quen được chải lông từ nhỏ, mèo Ba Tư được xem là dễ dạy: nhiều con hiểu chữ "không" và biết tên mình ^[1].

• Chải lông đều đặn bằng lược thép hoặc lược phủ Teflon có răng thưa và răng dày để tránh rối. Nhiều người nuôi gửi mèo tới thợ cắt tỉa chuyên nghiệp ^[1].
• Lau mắt bằng khăn mềm ẩm, vì mắt to dễ chảy nước và để lại vệt ^[1].
• Tắm thỉnh thoảng, chỉ sau khi đã chải kỹ và cắt móng ^[1].
• Răng và móng: bệnh nha chu và móng mọc quá dài nằm trong nhóm vấn đề thường gặp nhất ở mèo Ba Tư tại Anh ^[2], nên kiểm tra định kỳ.
• Chuẩn bị máy hút bụi: CFA nói thẳng rằng nuôi mèo Ba Tư nghĩa là phải hút bụi thường xuyên ^[1].

• Bệnh thận đa nang (PKD): bệnh di truyền trội. Nghiên cứu năm 2004 ước tính khoảng 38% mèo Ba Tư trên thế giới mắc bệnh và tìm ra đột biến gen PKD1, giúp xét nghiệm được ^[3]. CFA cho biết nhờ xét nghiệm gen và triệt sản mèo mắc bệnh, PKD hiện đã được kiểm soát tốt ^[1].
• Lông, răng, móng, mắt: trong 3.235 con mèo Ba Tư ở Anh, vấn đề thường gặp nhất là bệnh về lông (12,7%), bệnh nha chu (11,3%), móng mọc quá dài (7,2%) và chảy nước mắt/ghèn (5,8%) ^[2].
• Hô hấp và khuôn mặt phẳng: CFA ghi nhận lỗ mũi quá nhỏ từng gây khó thở ở một số dòng ^[1]. Một nghiên cứu dựa trên khoảng 1.000 phiếu khảo sát chủ nuôi thấy mặt càng phẳng (mũi đặt càng thấp) thì dấu hiệu hô hấp do chủ báo cáo càng nhiều ^[4].
• Bệnh thận là nguyên nhân tử vong được ghi nhận nhiều nhất (23,4%) ^[2].
• Tuổi thọ: trung vị 13,5 năm trong dữ liệu ở Anh ^[2].

Hãy hỏi người nhân giống về kết quả xét nghiệm PKD của bố mẹ mèo, và tham khảo bác sĩ thú y cho mọi vấn đề cụ thể.

Đừng nhầm với…

• Mèo Himalaya: mèo Ba Tư có hoa văn colorpoint và mắt xanh. CFA xếp chung giống Ba Tư ^[1], TICA liệt kê riêng ^[10].
• Mèo Exotic: dáng và mặt y hệt mèo Ba Tư nhưng lông ngắn hơn, dày như nhung ^[8].
• Mèo Anh lông dài: mặt tròn nhưng không phẳng.
• Mèo Angora Thổ Nhĩ Kỳ: cũng hay gặp màu trắng lông dài, nhưng thân thon, đầu hình nêm, tai to ^[9].

• Năm 1626, Pietro della Valle mang từ Ba Tư về châu Âu một chú mèo lông dài khác hẳn mèo Angora cùng thời ^[1].
• Mèo Ba Tư là một trong sáu giống nền móng của CFA (1906) ^[1] và một trong các giống đầu tiên của FIFe (1949) ^[6].
• CFA chia mèo Ba Tư thành bảy nhóm màu khi thi đấu ^[1].